Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, γνωστό ως PCOS, έχει πλέον νέο διεθνές όνομα: Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS). Η αλλαγή ανακοινώθηκε στις 12 Μαΐου 2026 και στα ελληνικά μπορεί να αποδοθεί ως «πολυενδοκρινικό μεταβολικό ωοθηκικό σύνδρομο». Για ένα μεταβατικό διάστημα θα συναντάμε και τους δύο όρους, επομένως στο άρθρο χρησιμοποιούνται μαζί ως PCOS/PMOS.Η αλλαγή δεν είναι απλώς γλωσσική. Υπενθυμίζει ότι πρόκειται για μια σύνθετη κατάσταση που μπορεί να επηρεάζει τον κύκλο, την ωορρηξία, τα ανδρογόνα, το δέρμα, τη μεταβολική υγεία, τον ύπνο και την ψυχολογία — και όχι απλώς για «κύστεις στις ωοθήκες».
Τι σημαίνει όμως αυτό για τη διατροφή; Υπάρχει ειδική δίαιτα που ρυθμίζει τις ορμόνες ή «αντιστρέφει» το σύνδρομο;
Γιατί το PCOS μετονομάστηκε σε PMOS;
Το προηγούμενο όνομα ήταν παραπλανητικό. Πολλές γυναίκες με το σύνδρομο δεν έχουν την τυπική υπερηχογραφική εικόνα, ενώ τα μικρά ωοθυλάκια που φαίνονται στο υπερηχογράφημα δεν είναι παθολογικές κύστεις με τη συνηθισμένη έννοια. Παράλληλα, η εστίαση αποκλειστικά στις ωοθήκες υποβάθμιζε τις ενδοκρινικές, μεταβολικές και ψυχολογικές πλευρές της κατάστασης.
Η νέα ονομασία προέκυψε έπειτα από πολυετή διεθνή διαδικασία με επιστημονικούς φορείς, επαγγελματίες υγείας και γυναίκες με το σύνδρομο. Δεν αλλάζει από μόνη της τα διαγνωστικά κριτήρια ή τη θεραπεία. Αλλάζει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την κατάσταση: ως συστηματική και ετερογενή, που χρειάζεται εξατομικευμένη και διεπιστημονική φροντίδα.
Υπάρχει μία «δίαιτα για PCOS»;
Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Η διεθνής τεκμηριωμένη οδηγία αναφέρει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να θεωρήσουμε μία συγκεκριμένη σύνθεση δίαιτας ανώτερη από όλες τις άλλες ως προς το βάρος, τη γλυκόζη, τις ορμόνες, την αναπαραγωγική υγεία ή την ψυχολογία.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι η συνέπεια και η συνολική ποιότητα της διατροφής έχουν μεγαλύτερη σημασία από μια «μαγική» αναλογία υδατανθράκων, πρωτεΐνης και λιπαρών όσον αφορά τη βέλτιστη υγεία .
Ποια διατροφικά στοιχεία αξίζει να δώσουμε προτεραιότητα;
Ποιότητα υδατανθράκων, όχι υποχρεωτικός αποκλεισμός.
Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι συχνή στο PCOS/PMOS, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα πρέπει να ακολουθήσει κετογονική δίαιτα ή να αποκλείσει φρούτα, όσπρια και δημητριακά. Χρήσιμο είναι να περιορίζονται τα ζαχαρούχα ποτά, τα συχνά γλυκά και οι μεγάλες ποσότητες πολύ επεξεργασμένων αμυλούχων τροφίμων.
Οι υδατάνθρακες μπορούν να προέρχονται κυρίως από:
- λαχανικά και ολόκληρα φρούτα,
- όσπρια,
- βρώμη,
- ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης,
- πλιγούρι ή καστανό ρύζι,
- πατάτα σε κατάλληλη μερίδα.
Ο συνδυασμός τους με πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και ακόρεστα λιπαρά κάνει το γεύμα πιο πλήρες και συνήθως πιο χορταστικό.
Μεσογειακή ή DASH βάση
Ένα πρακτικό πρότυπο μπορεί να συνδυάζει στοιχεία μεσογειακής και DASH διατροφής: πολλά λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια, ανάλατους ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο, δημητριακά ολικής άλεσης και λιγότερα επεξεργασμένα κρέατα, αλάτι και τρόφιμα με πολλή πρόσθετη ζάχαρη.
Δεν χρειάζεται το πιάτο να είναι «τέλειο». Ένας ρεαλιστικός κανόνας είναι να περιλαμβάνει λαχανικά, πηγή πρωτεΐνης και ελεγχόμενη ποσότητα αμυλούχου τροφίμου στα κύρια γεύματα.
Το μοντέλο πρέπει να προσαρμόζεται στην ελληνική κουζίνα, στο ωράριο, στο κόστος, στις προτιμήσεις και στα γαστρεντερικά συμπτώματα κάθε γυναίκας.
Τακτικότητα που ταιριάζει στην καθημερινότητα
Δεν έχει αποδειχθεί ότι όλες οι γυναίκες με PCOS/PMOS χρειάζονται έξι μικρά γεύματα ή διαλλειματική νηστεία. Για ορισμένες λειτουργούν τρία κύρια γεύματα, ενώ για άλλες χρειάζεται ένα ενδιάμεσο ώστε να αποφεύγονται η έντονη πείνα και το βραδινό τσιμπολόγημα.Η καλύτερη συχνότητα είναι εκείνη που βοηθά στη σταθερή εφαρμογή, στον κορεσμό και σε μια ισορροπημένη πρόσληψη τροφής.
Πρέπει ο στόχος να είναι πάντα η απώλεια βάρους;
Όχι. Οι διεθνείς οδηγίες τονίζουν ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής προσφέρει οφέλη ακόμη και χωρίς μείωση του βάρους.
Σε γυναίκες που δεν έχουν υψηλότερο βάρος, η έμφαση πρέπει να είναι στην επαρκή θρέψη, στην κίνηση, στον ύπνο και στην πρόληψη της σταδιακής αύξησης βάρους.
Όταν υπάρχει υψηλότερο βάρος και η γυναίκα επιθυμεί να μειωθεί, ένα εξατομικευμένο και μέτριο ενεργειακό έλλειμμα μπορεί να βελτιώσει την περίμετρο μέσης και μεταβολικούς δείκτες. Η προσέγγιση χρειάζεται να αποφεύγει το στίγμα, τις ακραίες στερήσεις και τον φαύλο κύκλο αυστηρής δίαιτας–υπερφαγίας.
Οι διατροφικές διαταραχές και η διαταραγμένη σχέση με το φαγητό είναι σημαντικό να αξιολογούνται ανεξάρτητα από το βάρος.
Τι χρειάζεται προσοχή με τις εξετάσεις και τα συμπληρώματα;
Η διεθνής οδηγία συστήνει έλεγχο της γλυκαιμικής κατάστασης κατά τη διάγνωση και επανέλεγχο ανά ένα έως τρία χρόνια, ανάλογα με τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Η δοκιμασία ανοχής γλυκόζης 75 g — καμπύλη σακχάρου ή OGTT — θεωρείται η ακριβέστερη εξέταση, ανεξάρτητα από τον ΔΜΣ. Η γλυκόζη νηστείας και η HbA1c μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν η OGTT δεν είναι εφικτή, αλλά έχουν χαμηλότερη ακρίβεια.
Οι μετρήσεις ινσουλίνης νηστείας και το HOMA-IR δεν συνιστώνται ως μοναδικά εργαλεία ρουτίνας για τη διάγνωση ή την παρακολούθηση.
Η ινοσιτόλη μπορεί να εξεταστεί μετά από συζήτηση με τον επαγγελματία υγείας, αλλά τα τεκμηριωμένα κλινικά οφέλη για την ωορρηξία, την τριχοφυΐα ή το βάρος παραμένουν περιορισμένα και δεν έχει καθιερωθεί ιδανικός τύπος ή δόση.
Η μετφορμίνη είναι φάρμακο, όχι συμπλήρωμα, και χρησιμοποιείται με ιατρική αξιολόγηση για συγκεκριμένες μεταβολικές ενδείξεις. Σε μακροχρόνια χρήση μπορεί να χρειαστεί παρακολούθηση της βιταμίνης Β12.
Πρακτικό πλάνο εκκίνησης
- Συμπεριλάβετε λαχανικά στα δύο κύρια γεύματα της ημέρας.
- Επιλέξτε ολόκληρο φρούτο αντί για χυμό τις περισσότερες φορές.
- Προσθέστε πηγή πρωτεΐνης στο πρωινό ή στο πρώτο γεύμα.
- Καταναλώστε όσπρια τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, εφόσον είναι ανεκτά.
- Χρησιμοποιήστε ελαιόλαδο με μετρημένη ποσότητα και ανάλατους ξηρούς καρπούς.
- Συνδυάστε αερόβια κίνηση με ασκήσεις ενδυνάμωσης.
- Ελέγξτε την ποιότητα του ύπνου, ιδιαίτερα αν υπάρχει έντονο ροχαλητό ή ημερήσια υπνηλία.
- Μην ξεκινάτε αυστηρές δίαιτες ή πολλαπλά συμπληρώματα επειδή υπόσχονται «ορμονική εξισορρόπηση».
Συμπέρασμα
Το νέο όνομα PMOS αποτυπώνει καλύτερα ότι το πρώην PCOS δεν αφορά μόνο τις ωοθήκες. Αντίστοιχα, η διατροφική αντιμετώπιση δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια αυστηρή «δίαιτα PCOS».
Η πιο τεκμηριωμένη βάση είναι ένα βιώσιμο, εξατομικευμένο πρότυπο υγιεινής διατροφής, με καλής ποιότητας υδατάνθρακες, επαρκή πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και ακόρεστα λιπαρά, σε συνδυασμό με κίνηση, ύπνο και κατάλληλο ιατρικό έλεγχο.
Πηγές
- Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome, The Lancet, 12 Μαΐου 2026.
- International Evidence-based Guideline for PCOS/PMOS, ASRM–Monash University.
- Nutrition interventions in women with polycystic ovary syndrome, European Journal of Nutrition, 29 Ιουνίου 2026.
- Ranking the dietary interventions in the management of PCOS, Reproductive Health, 22 Φεβρουαρίου 2024.
- Effects of physical activity in women with PCOS, συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, 27 Οκτωβρίου 2025.